Musica liturgica perfecta?

Diebus 19 et 20 Iunii 2015 in conventu Dominicano Cracoviensi sessionem divulgativam de musica liturgica instituimus. Musica liturgica res est quae omnes fideles, non solum musicos ecclesiasticos, tangere debet. Quisquis Missae interest, musicae liturgicae occurrit. Quidam ne sciunt quidem id quod in Missa audiunt musicam liturgicam esse.

Musica liturgica perfecta?

Forum instituere decrevimus, in quo de selectis huius provinciae argumentis disputaremus et bona exempla musicae liturgicae proponeremus. Expositiones generum tractatorum eorumque interpretandi modorum audivimus. Concentum coetus vocalis Jerycho audivimus, qui traditionali cantus liturgici sermone utitur. Variorum coetuum exhibitiones allocutiones et disputationes illustraverunt. Ita sessio non in theoria constitit, sed ad bona exempla quaerenda et excolenda adiuvare voluit.

  • Programma partis

    Hora 16:00–16:15 Initium
    Hora 16:15–17:00 M. Bornus-Szczyciński, Schola Cantorum Minorum Chosoviensis: Cantus Gregorianus Polonice
    Hora 17:00–17:45 T. Grabowski OP, SCMC: Rhythmus cantus Gregoriani in fontibus Dominicanis
    Hora 17:45–18:00 Intermissio

  • De hac parte

    Primus sessionis dies musicae originis mediaevalis dedicatus est: cantui Gregoriano, monodiae mediaevali et collectioni Cantigas de Santa Maria. Marcin Bornus-Szczyciński et Schola Cantorum Minorum Chosoviensis opera Gregoriana linguae Polonae accommodata exhibuerunt. Plura propria Missae e Graduali Triplici Polonice potius quam Latine cantata audivimus. M. Bornus-Szczyciński iam per triennium in convertendis cantibus Gregorianis Missae in linguam Polonam laborat. In suo opere – quod multi controversum putant – opera ita convertere conatur ut, melodia primigenia non mutata, textum ferant qui exemplari Latino exacte respondeat. Persuasum habet usum linguarum vernacularum in forma ordinaria Ritus Romani etiam conversionem textuum cantuum Missae requirere; secus occasionem amittemus cantum Gregorianum latius quam nunc adhibendi. In altera allocutione P. Thomas Grabowski OP reformationem cantus liturgici a Dominicanis saeculo XIII susceptam adumbravit. Fontibus primaevae Ordinis historiae innixus – praesertim Commentario in Constitutiones Ordinis beati Humberti de Romanis, Prototypo liturgiae Dominicanae et capite 25 tractatus De musica Hieronymi de Moravia – probabiles regulas rhythmi notationis quadratae exposuit, quam Dominicani in libros suos induxerunt. Exemplum allocutionem illustrans cecinit Schola Cantorum Minorum Chosoviensis ex Chorzów.

  • Programma partis

    Hora 18:00–18:45 Magdalena Sendor, Floripari: Cantigas de Santa Maria Polonice earumque rhythmus
    Hora 19:00–20:00 Concentus coetus Jerycho: Cantus planus multiplex
    Hora 20:15–22:00 Disputatio: Quid faciendum est ut cantus fiat (primus) cantus Ecclesiae? Moderator: T. Grabowski OP. Hospites: M. Bornus-Szczyciński, S. Witkowski, S. Ferfoglia, M. Sławecki, B. Izbicki

  • De hac parte

    In ultima eius diei allocutione Magdalena Sendor de origine, indole et conversione Polona Cantigas de Santa Maria disseruit. Ut conversionis auctrix, difficultates in convertendo occurrentes indicavit. Coetus Floripari tres e cantigis hactenus conversis cecinit. Mense Octobri anni superioris Centrum Liturgicum Dominicanum cum M. Sendor et Floripari operam conferre coeperat, ut discus compactus et cantionale ederentur, quae cantigas Polonice conversas continerent. Propositum est novos cantus peregrinorum praebere, qui in peregrinationibus ad Clarum Montem (Jasna Góra) cani possint. Opera per sessionem exsecuta omnibus participibus persuaserunt inceptum non solum iucundum, sed etiam valde prosperum esse. Eo die concentum quoque coetus Jerycho audire potuimus, cuius repertorium plus duodecim operibus mediae aetatis exeuntis constabat. Pleraque cantu Gregoriano priorum aetatum inspirata erant, quamvis harmoniis additis vel melodiis posterioribus insertis valde mutata. Fine diei P. Thomas Grabowski OP disputationem moderatus est, cui interfuerunt sessionis oratores M. Bornus-Szczyciński et M. Sławecki necnon S. Witkowski, B. Izbicki et S. Ferfoglia. Dolendum est tempus, quamvis disputatio sesquihoram duraverit, ad omnes quaestiones tractandas non suffecisse, quas oratores et disputantes moverant. Unum tamen in dubio non erat. Quid faciendum est, ut cantus Gregorianus iterum primus Ecclesiae cantus fiat? Ad hanc quaestionem disputatores – maioribus minoribusve additamentis – una voce responderunt: in liturgia plus canendum est.

  • Programma partis

    Hora 8:30–9:15 B. Izbicki: Cantus popularis in liturgia
    Hora 9:15–10:00 R. Maciejewski: Quomodo opus organoedi cum cantu populi conciliandum est?
    Hora 10:00–10:15 Intermissio
    Hora 10:15–11:00 B. Matusiak OP, Collegium Palestrinæ: Magni musicae classicae magistri – liturgiae servientes an ei nocentes?
    Hora 12:00–13:00 Sancta Missa in basilica Sanctissimae Trinitatis
    Hora 14:00–14:45 Disputatio: Utrum musica classica et popularis in liturgia adhibenda sit, et si ita, quomodo? Moderatores: D. Wierzejski, W. Sznyk OP. Hospites: B. Matusiak OP, M. Staromiejski, H. Krawczyk, A. Karpowicz-Zbińkowska
    Hora 14:45–15:30 J. Kubieniec: Critica analysis repertorii et exsecutionum Chori Sacelli Sixtini
    Hora 15:30–16:15 M. Sławecki, Lege Artis: Analysis selectarum compositionum e cantionali «Niepojęta Trójco»
    Hora 16:15–16:30 Intermissio
    Hora 16:30–17:15 A. Karpowicz-Zbińkowska: Musica liturgica perfecta?
    Hora 17:15–18:45 Disputatio: Quis musicam liturgicam componere potest? Moderator: P. Kisiel. Hospites: P. Bębenek, J. Kubieniec, M. Sławecki.

  • De hac parte

    Alter dies valde intentus fore promittebat, et ita fuit. Mane incepimus – pro sessione divulgativa –, nam hora 8:30 Bartosz Izbicki allocutionem habuit de «cantu populi», id est de cantu populari traditionali eiusque usu in Missa. Allocutionem multis exemplis musicis illustravit. Diligens eius analysis praesertim in quaestionibus adumbrandis versata est quae meditationem, investigationem et solutionem requirunt. Etiam problemata indicavit quae maiorem conscientiam cantorum et organoedorum postulant, qui cantus traditionales adhibere volunt. In altera allocutione Rafał Maciejewski organoedis aliquot consilia practica dedit, ut opus suum melius et maiore studio perficiant. Ut cantor eruditus et organoedus exercitatus multa ex eis ipse adhibuit et probavit quae nos ad finem propius adducant: ad altiorem scientiam, latius repertorium et denique ad fideles canentes. P. Blasius Matusiak OP de usu musicae magnorum magistrorum in liturgia locutus est. Repertorium musicae antiquae – thesaurus polyphoniae Ecclesiae – copiosissimum est, plenum operum perennium quae adhuc corda et mentes audientium movent. Difficultas tamen est quod formae musicae antiquae hodiernae formae ritus Missae non congruunt. Magna allocutionis pars rationibus contrariis dedicata est contra causas quae ad opera antiqua reicienda afferuntur. Orator demonstravit, difficultatibus non obstantibus, opera antiquorum magistrorum in liturgia, ut hodie celebratur, feliciter adhiberi posse. Post allocutionem coetus Collegium Palestrinae tria opera exeuntis Renascentiae a di Lasso et Palestrina composita exsecutus est. Qualitas exsecutionis effecit ut participes non solum opera praeteritorum saeculorum reicere nollent, sed ea in liturgia audire cuperent. In Missa, quae duas sessionis partes divisit, cecinit coetus Lege Artis, moderante Agnete Trela-Jochymek, se iungens fratribus Dominicanis qui cotidie meridie Missam celebrant. Post Missam et intermissionem disputationi de usu musicae antiquae in liturgia interfuimus. P. Matusiak et R. Maciejewski accesserunt Antonina Karpowicz-Zbińkowska, Henricus Krawczyk (organoedus basilicae Sanctissimae Trinitatis Cracoviae), P. Adalbertus Sznyk OP et Daniel Wierzejski, qui disputationem non solum valde remisso modo duxit, sed etiam argumentum aptis et acutis interrogationibus perscrutatus est.

    Post disputationem ad ultimam sessionis partem transivimus, quae de hodiernis conatibus musicae liturgicae perfectae inveniendae agebat. Primum Iacobus Kubieniec res a Choro Sacelli Sixtini gestas exposuit. Satis faceto modo et magna peritia proprias notas cantus et repertorii chori pontificii descripsit. Non tamen videbatur putare Chorum ad perfectionem pervenisse. Deinde Michael Sławecki analysin musicologicam selectorum operum e cantionali Niepojęta Trójco protulit. Censuram acerbam exspectabamus, quia cantionale, quamvis manifesto successu gaudeat, adhuc peritorum reprehensionibus obnoxium est. Hac vice tamen iucunde mirati sumus. Allocutio laudem editionis nostrae et reprehensionem, quae tantum singulos componendi errores attingebat, aequavit. Quidam ex eis – secundum oratorem, compositorem eruditum – certa stylizatione excusari poterant, alii ex manifesta neglegentia vel errore oriebantur. In allocutione aliquid dixit quod nos praecipue miratos et laetos reddidit: cantionale «Bibliam cuiusque scholae liturgicae» esse debere. Analysin operum e cantionali illustravit coetus Lege Artis, qui et versiones primigenias et eas a M. Sławecki ad allocutionem mutatas cecinit. Postremo allocutionem Antoninae Karpowicz-Zbińkowska audivimus, quam ordinatores ut sessionis summam conceperant. Theologa musicae Varsaviensis notas musicae liturgicae perfectae proposuit. Operibus Cardinalis Iosephi Ratzinger innixa, solutiones non tam practicas quam theoreticas et spirituales proposuit. In eius thesibus invenimus sententias nobis valde propinquas, quae iam sunt fines operis Centri nostri, necnon theses quas libenter in missionem nostram recipiemus. Ultimum programmatis caput fuit disputatio de musica liturgica componenda. Paulus Bębenek, proh dolor, venire non potuit, sed disputatio tamen valde iucunda fuit nec sine controversia. Eam duxit Paulus Kisiel, cantor basilicae Beatae Mariae Virginis Cracoviae, oratoribus sessionis participantibus (J. Kubieniec, M. Sławecki, B. Matusiak OP et T. Grabowski OP).